Thứ Bảy, 8 tháng 6, 2013

Ám ảnh


Tôi không rõ thành phố nơi tôi sinh sống có tốc độ thay đổi như thế nào. Mọi mô tả có lẽ chỉ là hình tượng và người sinh sống ở một nơi nào đó có lẽ lại chính là người ít biết đến sự biến động của nó nhất. Chỉ nhớ trong những năm tháng cũ, thi thoảng có dịp về quê, mỗi độ cũng có khi kéo dài hơn nửa tháng. Thường trong những dịp này, khi trở vào thành phố Hồ Chí Minh, trên chặng đường từ ga tàu hay sân bay về nhà, tôi mới thoáng thấy ngỡ ngàng về sự đông đúc, sầm uất và thay đổi của thành phố. Một tòa nhà nào đó đã bị đập bỏ, một tòa nhà khác đang dựng xây, một khu thương mại đang nhộn nhịp khai trương, một cửa hàng đang thanh lý… Tôi nhìn chúng với con mắt lạ lẫm, hoài nghi rằng chúng đã từng ở đó hay tôi đã từng ở đây…  Sự khác biệt của thành phố có vị trí trung tâm cả nước so với một thị xã nhỏ bé thuộc một tỉnh miền núi xa xôi thì đã quá rõ ràng. Vấn đề là trên cái nền rõ ràng ấy, tôi đã đồng thời nhận ra sự thay đổi của thành phố Hồ Chí Minh so với chính nó, sự thay đổi có thể tính bằng ngày.

Tôi không chắc tôi vui hay buồn trước sự đổi thay đó. Nếu mọi thứ phát triển theo quy luật cái mới thay thế cho cái cũ thì sự thay đổi của hạ tầng vật chất theo chiều hướng hiện đại hơn, tiện nghi hơn bao giờ rồi thì cũng được đón nhận. Như việc sử dụng máy tính để viết mail thay cho việc ngồi tỉ mẩn viết thư tay, ban đầu có thể cho mail là phương thức khô cứng nhưng sau cùng thì những lá thư tay có khi chỉ còn là chút bâng khuâng hoài niệm ở thành phố này. Điều tương tự xảy ra khi một tòa nhà bị phá bỏ đi, khi bạn rời khỏi một nơi ở cũ, khi bạn thay một chiếc xe đã nhiều năm tuổi… bạn có thể luyến lưu cái cũ nhưng chẳng mấy chốc sẽ quen với cái mới và lãng quên dần những gì đã bị bỏ lại phía sau. Và không chỉ với hạ tầng vật chất, tôi nghĩ chúng ta cũng quen dần với mọi thay đổi khác trong đời sống xã hội, bao gồm những thứ hiện tồn như mặt trái của những gì (từng) tốt đẹp (Sở dĩ tôi phải viết thêm một chữ “từng” và bỏ trong ngoặc bởi khi soi nhìn hiện thực cuộc sống, tôi cũng hoang mang không hiểu trong xã hội này, liệu còn có thể có được một định nghĩa hay không cho những gì là tốt đẹp và những gì không là tốt đẹp).

Tôi không muốn sa đà vào những chủ đề có tính chất lý luận hay đạo đức. Với tôi, những điều đó lớn lao hơn chính mình. Điều tôi muốn nói hoàn toàn đơn giản hơn. Tôi không biết bắt đầu từ khi nào, thành phố này bỗng trở thành một nơi dần kém an toàn trong cảm thức của tôi. Có lẽ không cần viện dẫn những chứng minh cụ thể mà bạn có thể dễ dàng tìm thấy dưới dạng thông tin phản ánh trên các phương tiện truyền thông để nói lên sự kém an toàn ấy. Mức độ mà những con người sống giữa nhau nhưng thiếu vắng niềm tin cơ bản dành cho nhau tôi cho rằng cũng đủ phản ánh sự thiếu an toàn của nơi họ sinh sống.

Tôi nhớ có lần trong siêu thị, trong lúc khá đông người chen chúc, tay tôi hơi chạm phải một người phụ nữ. Phản xạ theo một cách rất bản năng của người phụ nữ ấy là giật mình và lật đật kéo rịt chiếc túi xách sát vào người. Một lần khác, khi ở trong một trung tâm điện máy, tôi thấy một nhân viên nữ trong lúc đang giới thiệu cho một vị khách về chức năng của một chiếc điện thoại bỗng lật đật kéo sập nắp kính của một tủ liền kề khi có hai người khách khác bước đến chỉ để nhìn ngắm những sản phẩm đang trưng bày. Và cả những chuyện có thật được kể lại, nghe vừa vui lại vừa buồn. Như chuyện một người đàn ông trẻ đi đòi lại số tiền anh ta cho một người phụ nữ lớn tuổi vay. Trong lúc mời anh ta vào nhà để trả số nợ, người phụ nữ này vô tình sập mạnh tay cánh cửa. Điều xảy ra tiếp theo là người đàn ông hoảng sợ hét lên và bật ra câu hỏi có phải người phụ nữ này muốn giết anh ta không…Một cái gì sợ hãi và đề phòng giữa chúng ta và không phải chỉ trong những tình huống cụ thể, với một con người cụ thể mà chúng ta cần phải đặt ra yêu cầu về niềm tin. Sự sợ hãi và đề phòng len lỏi trong nhịp điệu sống hàng ngày, trong những gì cơ bản như việc hỏi đường và vì sợ bị trúng thuốc mê, người ta sẽ vội xua bạn đi như đuổi tà… Tôi không biết từ khi nào, thành phố này đã trở thành nơi sự bất an treo lơ lửng trên đầu những người dân lương thiện, khi ở đâu đó gần kề, rề rà trên đường phố, những đối tượng lừa đảo, cướp giật, giết chóc… chăm chăm tìm kiếm nạn nhân như những con thú đang săn mồi…

Ở trong thành phố đó, tôi cũng đã dần trở nên cẩn trọng và đề phòng hơn chính mình vốn thế, đặc biệt khi ở vào những hoàn cảnh bất an mà dẫu sao tôi buộc phải học cách làm quen (nếu có bất kỳ ai cho rằng việc sống ở một nơi mà người dân phải học cách làm quen với sự thiếu an toàn là bình thường thì tôi sẽ không bao giờ ngừng hỏi tại sao). Nhưng bạn không thể dự liệu tất cả. Không có kịch bản nào hoàn toàn giống nhau cho một tội phạm. Và mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn còn thấy run rẩy.

Cho ngày 30/5/2013, thành phố bất an

8 nhận xét:

  1. Không phải chỉ một mình tp hồ chí minh đâu mà ở bất cứ nơi nào cũng thế cả, con người, vật chất, an toàn ngày càng quan trọng hàng đầu trong cuộc sống bao la này...

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. cuộc sống bất an, chúng ta chỉ còn biết phải tự bảo vệ mình. Và sớm đánh mất sự hồn nhiên và niềm tin vào con người.

      Xóa
  2. Bâng khuâng, lưu luyến những cái cũ ư? Tp phát triển, có cái phát triển phải có cái thụt lùi, ko theo kịp nhịp độ nhỉ?! Ko có gì hoàn hảo cả.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Không, mình đang nói về sự bất an trong thành phố, về nỗi sợ của mình, đặc biệt trong một lần trải nghiệm...

      Xóa
  3. Có lần DN cũng bị như chất kháng thể với những xung quanh mình chỉ vì để bảo vệ chính mình hay là đang sợ hãi một điều gì đó . Một điều ta biết nó là gì nhưng để nói ra thì ko tài nào cả .

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. trải qua một số chuyện, VP thấy sợ con người hơn trước. Trong quan hệ thông thường bây giờ, VP càng nhiều nỗi hoài nghi và cảm thấy sự chân thành giữa con người đã mất đi. Riêng trong phạm vi nội dung bài viết này thì thú thật, giờ ra đường VP thường ngó trước ngó sau hơn, đôi khi đang đi xe nghe tiếng động gì là mình có thể giật bắt người lên được... Haiz...

      Xóa
  4. Vẫn ghé nhà VP đọc lại nhưng entry cũ nhưng ko thấy VP đâu cả .

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Mình thấy mình nhạt dần cùng đời sống, chẳng còn viết được gì...

      Xóa

Đêm núm sen – Trần Dần

Người ta cứ mất dần, mất dần những ngày thơ dại – tr. 44. Tại sao thế? Thói quen à? Tao đánh mày cái tát. Mai tao lại đánh nữa. Mày cần ...