Chủ Nhật, 28 tháng 7, 2013

Dạo gần đây bạn có đọc quyển sách nào không?

1. Hai quyển sách gần đây nhất được tặng: Cuộc đời của Pi và Trò chuyện trong quán La Catedral. Đều là từ Còi Cọc. Một quyển không nhân dịp gì và một quyển là quà tồn sinh nhật năm ngoái. Tôi khẽ vui mừng khi nhìn thấy Cuộc đời của Pi. Tôi mong muốn đọc tác phẩm này đã lâu. Khi sách tái bản, may mắn trước khi mua về, tôi được bạn mình tặng. 


Tôi đọc Cuộc đời của Pi khá nhanh, khác với kiểu đọc từ tốn thông thường. Không quá ấn tượng. Nhưng thú vị và háo hức thì nguyên vẹn, từ những trang đầu cho đến trang cuối cùng. Một quyển sách tàn khốc về mặt sinh tồn – khi đọc, bạn có thể rút ra điều này: con người khi đói, có thể ăn bất cứ thứ gì, và để được ăn bất cứ thứ gì, người ta có thể làm bất cứ điều gì, kể cả giết chóc. Và giết chóc là việc con người có thể làm quen, hệt như đánh răng, rửa mặt, đi vệ sinh hàng ngày... từ từ thành thục đến mức trở thành bản năng. Ngoại trừ vài chi tiết rùng rợn, Cuộc đời của Pi có thể được thưởng thức như kiểu theo dõi một chuyến thám hiểm kỳ ảo với những diễn biến nhiều kinh ngạc. Tuy chuyến thám hiểm ấy nhiều nỗi đau, thể xác và tinh thần, nhưng ta thấy rạng rỡ hơn cả là lòng can đảm, niềm tin và tình yêu vào cuộc sống. Một con người vượt qua giới hạn của chính mình, vẫn yêu và khao khát sống trong những hoàn cảnh khổ ngặt nhất. Đây có lẽ là biểu trưng cho sự phi thường nơi con người.

Cuộc đời của Pi – Yann Martel



Khi ta đã chịu nhiều đau đớn ở đời, mỗi một nỗi đau mới sẽ vừa nặng trĩu mà cũng lại chẳng là gì – tr.27.

...tất cả chúng ta ai cũng có quyền nghi hoặc. Nhưng chúng ta phải bước tới. Lấy hoài nghi làm triết lý sống ở đời thì cũng như lấy sự bất động làm phương tiện giao thông vậy -  tr.59.

...cái ác ngoài kia chỉ là cái ác ở bên trong đã được sổng ra ngoài. Bãi chiến trường để giành giật cái thiện không phải là quảng trường công cộng kia mà ở khoảng rừng thưa nhỏ bé trong trái tim ta – tr. 120.

Sợ hãi là đối thủ thực sự duy nhất của cuộc sống. Chỉ có sợ hãi mới đánh bại được cuộc sống... Bởi vì Sợ hãi, nỗi Sợ hãi thực sự, hằn sâu vào tận cốt tủy như khi ta phải đối mặt với cái chết, sẽ làm tổ trong ký ức ta như một ổ thịt thối : nó tìm cách làm thối mọi thứ, kể cả những lời sẽ phải dùng để nói về chính nó. Cho nên ta phải tranh đấu kịch liệt để diễn đạt nó ra. Ta phải chiến đấu đến cùng để làm rỡ ràng ánh sáng của những lời dùng để nói về nó. Bởi lẽ nếu không thế, nếu nỗi Sợ hãi của ta trở thành một cõi đen tối không lời mà ta lẩn tránh, thậm chí còn có thể lãng quên, ta sẽ bỏ ngỏ chính ta cho những cuộc tấn công khác nữa của Sợ hãi, vì ta đã chưa bao giờ thực sự kháng cự kẻ đã từng đánh bại ta – tr.239-240.

Người ta có thể quen với bất kỳ việc gì, kể cả giết chóc – tr.271.

Lòng tin vào Thượng đế là một hành động hỉ xả, thả lỏng, một niềm tin sâu xa, một cử chỉ yêu thương không phải trả giá – nhưng đôi khi ta thấy yêu được thật khó khăn biết bao – tr.302.

Cái quan trọng ở đời là phải kết thúc mọi thứ cho chỉn chu. Có thế ta mới yên tâm mà đi được. Nếu không thì lúc nào trong ta cũng đầy những lời muốn nói mà chẳng bao giờ nói, và lòng ta sẽ nặng trĩu ân hận – tr.402.

(Trịnh Lữ dịch – NXB Văn học, 2013)

Thứ Sáu, 19 tháng 7, 2013

"Lễ" nhận bằng của tôi

Và sau đây là "lễ" nhận bằng của tôi.


Một thông báo được ban hành với hiệu lực trong ba ngày. Trong ba ngày, những người có tên trong danh sách phải trực tiếp đến nhận bằng tại phòng đào tạo sau đại học. Có hai người đã gọi điện cho tôi về thông báo này. Một vào buổi chiều trước khi ngày đầu tiên nhận bằng bắt đầu. Một vào buổi tối trước ngày cuối cùng kết thúc nhận bằng. Là ngày hôm nay. Tôi đã đến nhận bằng vào buổi sáng. Một buổi sáng âm u, với gió lạnh và mây trời vần vũ muốn đổ mưa. 

Căn phòng ấy bừa bội. Tôi không nhớ sự ngăn nắp của nó trước đây như thế nào. Dẫu sao ít cái mùi lạnh lẽo mỗi lần tôi ghé trước đây. Cái mùi khiến tôi hoảng sợ. Cái mùi tôi từng bắt gặp lại trong căn phòng có buổi bảo vệ luận văn của tôi. Mang máng cái mùi trong phòng tay giám đốc trước đây tôi từng làm việc. Tôi trở nên nhạy cảm. Hễ tôi ngửi thấy cái mùi ấy ở nơi nào, tôi liền rùng mình co người lại. Cảm giác thế giới này quay lưng lại với tôi. Cái mùi người lạnh lẽo ấy. Tôi không thể nào quên.

Tôi phải đợi vì người phụ trách cho ký nhận bằng không có mặt vào thời điểm đó. Tôi đứng như tàng hình trong căn phòng ấy. Hai người đàn ông làm công việc của họ. Một người đàn ông nữa bước vào. Họ tiếp tục công việc. Tôi ở đó và càng lúc càng thấy mình thừa thãi. Tôi bước ra ngoài sảnh chờ để tìm một chỗ để ngồi. Tôi phát hiện mọi dãy ghế trước đây đều đã biến mất. Vài nam sinh viên nằm sóng soài dưới đất. Một số ngỏng đầu lên nhìn tôi. Và chúng tôi nhìn nhau không khái niệm. Tôi quay trở lại, nhìn lên những bức tường dán chi chít thông báo. Chăm chú đọc trong vô thức. Hành lang vắng vẻ. Lác đác vài người lại qua. Tôi vẫn đang đợi. 

Chủ Nhật, 30 tháng 6, 2013

Đời sống không mới, cứ thế trôi…


Nghĩ đến tiền khiến tôi muốn kiệt sức. Giỏ xách của tôi từ lúc nào đã có sẵn những viên thuốc Panadol. Tôi khó có thể để cơ thể tự mình vượt qua những con nhức đầu như trước đây. Thi thoảng tôi dùng thêm một loại thuốc bổ trợ tốt cho não và có khả năng chống stress. Nhưng thường tôi sẽ cố ngăn mình suy nghĩ. Bất kể là việc gì, tôi hiểu rằng không thể quan trọng bằng sức khỏe của tôi. Những bài học quan trọng mà tôi đã rút ra sau đoạn thời gian trước đây đều tựu trung ở hai vấn đề: tiền bạc và sức khỏe. Tôi không nghĩ tôi ham sống hơn tôi của trước đây, nhưng tôi biết rằng không có gì khổ cho bằng sống với một cơ thể đau ốm. Tôi cũng không ham tiền hơn tôi trước đây, nhưng tôi nhận ra tiền bạc cũng quan trọng như tình cảm. Bạn không thể giúp những người mà bạn thương yêu, càng không có khả năng sống cuộc đời của mình nếu bạn không có tiền.

Đáng buồn là, cuộc đời làm việc và kiếm tiền của tôi như thể một vòng tròn khép kín. Càng ra sức chạy, tôi càng khiến bản thân thảm hại. Không bứt ra nổi vòng tròn ấy, khi ở trong nó, so với điểm xuất phát đầu tiên, tôi càng sa sút bởi đã mất nhiều sinh lực và thời gian (thời gian có còn đứng về phía tôi, cho những nỗ lực mới hay một sự chuyển mình đổi hướng?). 

Thứ Bảy, 8 tháng 6, 2013

Ám ảnh


Tôi không rõ thành phố nơi tôi sinh sống có tốc độ thay đổi như thế nào. Mọi mô tả có lẽ chỉ là hình tượng và người sinh sống ở một nơi nào đó có lẽ lại chính là người ít biết đến sự biến động của nó nhất. Chỉ nhớ trong những năm tháng cũ, thi thoảng có dịp về quê, mỗi độ cũng có khi kéo dài hơn nửa tháng. Thường trong những dịp này, khi trở vào thành phố Hồ Chí Minh, trên chặng đường từ ga tàu hay sân bay về nhà, tôi mới thoáng thấy ngỡ ngàng về sự đông đúc, sầm uất và thay đổi của thành phố. Một tòa nhà nào đó đã bị đập bỏ, một tòa nhà khác đang dựng xây, một khu thương mại đang nhộn nhịp khai trương, một cửa hàng đang thanh lý… Tôi nhìn chúng với con mắt lạ lẫm, hoài nghi rằng chúng đã từng ở đó hay tôi đã từng ở đây…  Sự khác biệt của thành phố có vị trí trung tâm cả nước so với một thị xã nhỏ bé thuộc một tỉnh miền núi xa xôi thì đã quá rõ ràng. Vấn đề là trên cái nền rõ ràng ấy, tôi đã đồng thời nhận ra sự thay đổi của thành phố Hồ Chí Minh so với chính nó, sự thay đổi có thể tính bằng ngày.

Tôi không chắc tôi vui hay buồn trước sự đổi thay đó. Nếu mọi thứ phát triển theo quy luật cái mới thay thế cho cái cũ thì sự thay đổi của hạ tầng vật chất theo chiều hướng hiện đại hơn, tiện nghi hơn bao giờ rồi thì cũng được đón nhận. Như việc sử dụng máy tính để viết mail thay cho việc ngồi tỉ mẩn viết thư tay, ban đầu có thể cho mail là phương thức khô cứng nhưng sau cùng thì những lá thư tay có khi chỉ còn là chút bâng khuâng hoài niệm ở thành phố này. Điều tương tự xảy ra khi một tòa nhà bị phá bỏ đi, khi bạn rời khỏi một nơi ở cũ, khi bạn thay một chiếc xe đã nhiều năm tuổi… bạn có thể luyến lưu cái cũ nhưng chẳng mấy chốc sẽ quen với cái mới và lãng quên dần những gì đã bị bỏ lại phía sau. Và không chỉ với hạ tầng vật chất, tôi nghĩ chúng ta cũng quen dần với mọi thay đổi khác trong đời sống xã hội, bao gồm những thứ hiện tồn như mặt trái của những gì (từng) tốt đẹp (Sở dĩ tôi phải viết thêm một chữ “từng” và bỏ trong ngoặc bởi khi soi nhìn hiện thực cuộc sống, tôi cũng hoang mang không hiểu trong xã hội này, liệu còn có thể có được một định nghĩa hay không cho những gì là tốt đẹp và những gì không là tốt đẹp).

Thứ Bảy, 1 tháng 6, 2013

Phim hoạt hình (8)

Tôi viết những dòng dưới đây cách đây mấy ngày, trước khi xảy ra sự cố khiến tôi rơi vào vòng sợ hãi mấy ngày vừa qua. Đọc lại, tôi thấy rằng tinh thần mình trong lúc viết tiếp loạt bài giới thiệu này khá nhẹ nhàng và thanh thản. Nhưng ngay sau đó, một sự việc không hay đã xảy ra. Và lúc này tôi muốn viết đôi điều để lòng vơi nhẹ trước khi có thể có một quyết định thuận tình thuận lý. Chợt đọc nhớ bài viết này, vốn đã được chỉn chu hoàn tất đợi dịp cuối tuần đăng lên, và bây giờ đăng lên, sao bỗng thấy buồn thế... 

Xem trong hai năm trở lại đây. Hai năm trở lại đây cũng là khoảng thời gian nhiều mệt mỏi. Sự tiếp nhận của tôi đối với mọi thứ ít nhiều bị ảnh hưởng bởi tâm trạng căng thẳng, hãn hữu niềm vui. Tôi nhớ rằng có lúc tôi chẳng thể kiên nhẫn theo dõi diễn tiến của một phim nào đấy bởi nhanh chóng cảm thấy nó “dở tệ” – dẫu sao vẫn tỉnh táo nhận ra chính tâm trạng “xám xịt” của mình là thủ phạm thực sự dẫn đến kết luận phũ phàng đó. Có những khoảng thời gian, tôi không xem một phim nào, đọc một cuốn sách nào và/hoặc tham gia vào bất cứ hình thức giải trí nào. Ngay cả khi tinh thần của tôi trở nên đói kém khủng khiếp. Một phần nguyên nhân cũng vì tôi biết trước sự phũ phàng ấy của mình. Nói hai năm nhưng phần lớn phim dưới đây được xem rải rác tập trung vào một khoảng thời gian nào đấy khi tâm trạng của tôi ở vào trạng thái đón nhận. Hy vọng có thể giới thiệu lại một cách đầy đủ. 

1. Những người vay mượn tí hon (The Borrower Arrietty): 

Một phim của hãng Studio Ghibli, sản xuất vào năm 2010. Tôi vẫn cứ đinh ninh Ponyo bên bờ biển là phim cuối cùng của họ, cho đến khi tôi nhìn thấy The Borrower Arrietty và vỡ ra sự nhầm lẫn của mình. Tôi thích phim này bởi những cảm xúc thuần khiết mà nó mang lại. Sự độc đáo dẫu có, không phải là dấu ấn khó quên của phim. Một cái gì đó đượm buồn nhưng sáng trong, dịu dàng xuyên suốt mạch phim có lẽ mới là thứ khiến người ta nhung nhớ. Như những kỷ niệm đẹp đã mất đi. Những kỷ niệm được con người cất giữ trong chiếc hộp bí mật có đề tên là “Mãi mãi”.

Thứ Hai, 20 tháng 5, 2013

Sau chán nản sẽ là gì



Bởi những thất vọng đã biến tôi thành kẻ dễ rơi vào trạng thái bất mãn và chán nản. Tôi trở nên nhạy cảm. Nhạy cảm so với chính mình. Những cụm từ ủy mị nhưng dẫu sao gợi cảm giác đáng được cảm thông như "dễ bị tổn thương" cũng không còn phù hợp. "Bị chạm nọc" - tôi nghĩ đây là cụm từ có thể dùng để nói về cấp độ nhạy cảm mới của mình. Từ năm ngoái đến năm nay nó đã hoàn hảo vươn lên một tầm cao mới. 


Tôi đoán rằng thường tôi phải Bất mãn trước. Và Chán nản là cái gì muộn mằn đến sau. Nhưng trong cuộc chiến tồn tại dai dẳng, dẫu sao thì Chán nản là kẻ chiến thắng. Sau cùng thì sự bất mãn của tôi chỉ còn là tiếng gào trong dạ dày vào mỗi sớm mai. Khi tôi lơ mơ giữa trạng thái thức - ngủ, những âm thanh bất mãn từ từ cuộn lên, mỗi lúc một riết róng. Cơn sóng biển của giận dữ. Tiếng rít trong cổ họng. Cái nhìn vằn đỏ đọng nước mắt. Cái nghiến răng kèn kẹt. Hay đôi bàn tay nắm chặt uất ức... Tôi không chắc cái nào thực sự khớp với mình. Có lẽ không có cái nào. Hoặc tất cả những thứ đó, trong ý nghĩa hình tượng của nó. Nhưng cùng với trạng thái lơ mơ dần dần nhường chỗ cho sự tỉnh táo, những âm thanh bất mãn cũng dần dần tan loãng và biến mất hẳn. Vào khoảnh khắc tôi hoàn toàn thức giấc. Một ngày khác bắt đầu. Một ngày khác, mọi thứ không khác đi. 


Sau chán nản sẽ là gì.




From The Day with Love

Từ ngày 7.7 đến nay, tôi bán được 24 cuốn sách. Một con số cụ thể nhưng vô cùng trừu tượng. Tất cả những người mua đều là người que...