Chuyện kể Trăng nghe – Shin Kyung Sook

Một người bạn từng hỏi Van Gogh phương châm của cuộc đời ông là gì. Trả lời cho câu hỏi ấy, Van Gogh đã nói thế này.

"Đó là việc phải lên tiếng dù muốn giữ im lặng. Là yêu và được yêu. Là sống trên cõi đời này. Là cho đi một cuộc đời, làm mới, hồi sinh và bảo toàn cuộc đời ấy. Làm việc như những chùm pháo hoa. Và hơn hết là làm điều tốt, có ý nghĩa để giúp đỡ người khác…" - tr. 22.

(Đôi giày của Thượng đế)

Đang đọc sách mà bắt gặp từ "năm tháng" len lỏi đâu đó giữa những câu văn, tôi thường phải dừng lại lặng nhìn. Cũng giống như lúc gọi tên ai đó vậy – tr. 24.

Con người, chẳng biết rồi sẽ gặp lại nhau vào lúc nào và ở đâu. Đó là lý do mà ta phải luôn sống hết mình cho từng khoảnh khắc… Khi chạm mặt người mình từng rời xa ở một khoảng thời gian nào đó của cuộc đời, tuy đã quên cả tên nhau vẫn nhận nhận ra nhau, phải, chính là khi ấy.

Họ sẽ gọi tôi là gì nhỉ ? Và bạn, bạn sẽ được gọi là gì? – tr. 28.

(Cậu, Bánh Bắp đây mà!)

Tình yêu ấy mà, người càng yêu nhiều thì càng có nhiều quyền lực hơn. So sánh tình yêu với quyền lực như thế cũng có hơi khập khiễng, nhưng đúng là thế đấy. Người yêu đối phương nhiều hơn dường như luôn là người giỏi đối đãi hơn – tr. 36.

(Lời chào năm mới)

Sách ngược đời xuôi – Gabrielle Zevin

… chỉ cần dám thử thì hầu hết các vấn đề của loài người sẽ đều có cách giải quyết – tr. 18.

… trên đời này, có thứ gì riêng tư hơn những cuốn sách nữa đâu ? – tr. 25.

Sống một mình có cái dở là tự bày thì phải tự đi mà dọn. Không phải, dở nhất là chẳng có ai quan tâm lúc đau khổ - tr. 27.

Cảm xúc khi 20 tuổi chẳng nhất thiết phải giống lúc 40 tuổi hoặc hơn. Điều này đúng với những cuốn sách và với cả cuộc đời – tr. 51.

Người ta vẫn luôn buông lời dối trá về chính trị, Chúa và tình yêu. Con có thể biết mọi điều cần biết về một người chỉ với câu hỏi nhỏ : Cuốn sách yêu thích của anh là gì ? – tr. 99.

Đôi khi, phải chờ tới một thời điểm thích hợp, những cuốn sách mới tìm đến chúng ta – tr. 104.

… hầu hết những điều tệ hại trên đời đều do sai thời điểm cả, còn những thứ tốt cũng bởi đúng thời điểm mà ra – tr. 118.

Sau chừng đó năm, ta học được rằng, thà yêu thương, mất mát, thà cô độc một mình cũng còn hơn phải sống cùng người mình không thực sự thích – tr. 126.

Nỗi sợ không được yêu thương khiến chúng ta cô độc, nhưng chính vì cô độc, ta mới nghĩ mình không được yêu thương – tr. 176.

… ngày nào đó, nếu nghĩ đến chuyện kết hôn, hãy chọn một người mà trong mắt họ, con là duy nhất – tr. 177.

Ta đọc sách để biết mình không còn cô đơn. Ta đọc vì cô đơn. Ta đọc và không còn cô đơn nữa. Ta không còn cô đơn nữa – tr. 266.

Chúng ta không hẳn là tiểu thuyết…

Chúng ta không hẳn là những mẩu truyện ngắn…

Cuối cùng thì mỗi chúng ta là một tuyển tập…

…Chẳng có tuyển tập nào mà mọi truyện trong đó đều hấp dẫn. Một số tuyệt hay. Một số thì chẳng ra sao cả. Nếu may mắn, tuyển tập đó sẽ nổi như cồn. Cuối cùng, người ta cũng chỉ nhớ đến những truyện nổi nổi thôi, nhưng cũng chẳng nhớ được lâu đâu…

(tr. 266)

(Hồng Ly dịch, NXB Hội nhà văn & IPM, 2016)

Trên kệ sách (5)

Để em khỏi lạc trong khu phố (Patrick Modiano, Phùng Hồng Minh dịch, NXB Văn học & Nhã Nam, 2016) 

Tôi hơi không tin được là tôi lại tiếp tục đọc tiểu thuyết của Patrick Modiano. Tôi nghĩ cuốn đầu tiên - Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối và cùng lắm đến cuốn thứ hai - Từ thăm thẳm lãng quên là đã đủ rồi. Thế nhưng, bất luận là đến cuốn thứ ba Phố những cửa hiệu u tối, không chỉ là “đã đủ” mà là “quá đủ” thì lại thêm một lần nữa, tôi sa chân vào cái mạng nhện của ông ấy, nhà văn của Paris - Paris của riêng ông, nơi đi vào là lạc ngay đó. 

Một câu chuyện nữa về lãng quên và tìm về. Tôi ngờ là những nhân vật của Patrick Modiano đều mắc hội chứng “não cá vàng”. Để rồi đến lượt mình, đám độc giả cũng mắc lây cái chứng ấy. Cảm giác mơ hồ đeo đẳng tôi suốt những trang sách. Tôi không thể hiểu tường tận, cùng lắm chỉ có thể cảm nhận. Nhưng sự cảm nhận đó cũng mong manh và nghèo nàn, không khác nhau giữa những cuốn sách, và như đã được mặc định: nỗi hoài nhớ, sự lãng quên và cảm thức trôi dạt, ta thậm chí không biết ta là ai và càng không biết những người từng ở bên ta, họ là ai trong cuộc đời này... Đọc tiểu thuyết của Patrick Modiano như thể đi lạc trong một giấc mơ. Một giấc mơ mà khi tỉnh thức, bạn chẳng nhớ được điều gì, chỉ cảm thấy nỗi buồn vương vất đâu đó, nỗi buồn của cảm giác bị bỏ lại, bơ vơ mà không biết tại sao mình bơ vơ… 

May mắn thay, giấc mơ không quá dài… 

Một ý niệm khác về hạnh phúc (Marc Levy, Phạm Thị Minh Hằng dịch, NXB Hội nhà văn & Nhã Nam, 2015) 

Có người bảo tôi thật can đảm, theo nghĩa mỉa mai, khi chọn mua sách của Marc Levy. Như thể với họ, một người đọc chân chính sẽ không đọc Marc Levy.

Tôi không nghĩ thế. Dẫu rằng rất lâu, có lẽ trên mười năm, tôi mới trở lại với một cuốn sách của ông. Ấn tượng của tôi dành cho nhà văn Pháp từ cái thời Nếu em không phải một giấc mơ vẫn vậy: một nhà văn lãng mạn với cái nhìn điện ảnh – như một đạo diễn hơn là một nhà ngôn ngữ (chả là từ cái thời đó tôi đã có suy nghĩ tác phẩm của Marc Levy rất thích hợp để dựng thành phim, kiểu phim tình cảm lãng mạn của Mỹ mà ta có thể dành những ngày thứ bảy để xem, để thư giãn và để thấy cuộc đời này vẫn còn đáng yêu). 

Những người nuôi giữ bồ câu – Alice Hoffman

… những gì con người ta thèm khát, họ thường lại hủy hoại mất – tr.18.

Ta càng có ít để mất, thì càng dễ dàng cầm lấy một con dao, thanh kiếm hay một con bò cạp – tr.260.

Với một số, chúng ta giống như những người khổng lồ ; và với một số khác, chúng ta lại là những con kiến có thể bị giẫm nát dưới chân – tr. 260.

Nếu ta không đối diện với một điều gì đó, thế nào rồi nó cũng sẽ bám theo ta… một khi ta đã bỏ chạy, ta sẽ không bao giờ có thể dừng lại được – tr. 313.

Vợ của một người đàn ông quyền thế cũng có thể trở nên thèm khát quyền lực cho chính mình – tr. 341.

… một vài bí mật đưa con người ta lại gần với nhau hơn khi cùng chia sẻ, cũng hệt như một số bí mật khác làm người ta trở nên xa cách – tr. 414.

Bất cứ ai để lộ con người thực của mình đều là do lời nói – tr. 478.

Tình yêu làm ta trao đi chính mình, nó trói buộc ta vào thế giới này, vào số phận của một người khác – tr. 612.

(Lê Đình Chi dịch, NXB Phụ nữ, 2014)

Cái Tết quá nhanh

Cái Tết dường như đến quá nhanh… Tôi thấy mình chẳng kịp làm gì. 

Có lẽ mấy năm đã quen với cái Tết sẽ diễn ra từ giữa tháng 02 trở đi nên năm nay tháng 01 chưa qua, giao thừa đã gõ cửa, cảm giác có chút đường đột. 

Tôi dự tính phải làm vài thứ cho mình. Cần phải thay gọng kính mới (mà có khi phải đổi cả cặp kính nếu chẳng may không có cái gọng nào vừa với tròng cũ – sẽ phải móc thêm hầu bao và tôi còn tiếc đứt ruột cái giá phải trả cho cái tròng cũ được quảng cáo xuất xứ từ Nhật, loại chỉ rẻ hơn cái đắt nhất – có lẽ của Ý, nếu tôi nhớ không nhầm). Cần phải mua một cái đồng hồ đeo tay. Sẽ chọn hàng chính hãng, sau mấy chục năm đeo toàn hàng dỏm, hị hị… Cần phải đến nha sĩ để tổng vệ sinh răng miệng. Bao lâu rồi ta không đi? Lần gần nhất khám sức khỏe tổng quát, nha sĩ bảo không có gì nghiêm trọng nhưng có những vết thương nhỏ, li ti, li ti… nghe thi vị như đang nói về mấy vết thương lòng. Miệng đang bận ngoác dưới ánh đèn soi, không thì hẳn tôi không ngăn được mình cười ha hả. 

Tôi còn muốn mua một cái một cái Ipad và một cái máy chụp hình. Đây là kiểu ham mê cũ. Thi thoảng tôi vẫn để mình bị cuốn vào những thứ như thế, những thứ không chắc cần thiết nhưng vì một lý do nào đó, không hoàn toàn dứt khỏi tâm trí. Chúng ở đó, dưới lớp băng kìm nén. Tôi quá quen với điều này, thành ra hầu như chẳng gặp rắc rối gì với chúng. Nghĩa là, bạn hãy hình dung, thứ có thể khiến ta phát cuồng cũng có thể đồng thời là thứ ta hoàn toàn dửng dưng.

Đà Lạt chỉ còn là quá khứ

Chưa có năm nào giáng sinh ở Sài Gòn nóng như năm rồi. Kể cả cái năm khô hạn đến mức thành phố phải cúp điện định kỳ mỗi tuần, có nơi một lần, có nơi hai lần… Cái năm mà hẳn tôi đã từng nói vui, rằng giờ đây tôi nhận ra tình yêu của đời mình là cái máy lạnh hay cái tủ lạnh…

Thời tiết cứ mỗi lúc một trở nên bất ổn. Mưa vẫn có thể rơi vào tháng 12, tháng 1 và xứ nhiệt đới, ở đâu đó từ lâu đã có tuyết rơi…

Tôi có dịp đến Đà Lạt vào khoảng giữa tháng 12. Một chuyến du lịch ngắn ngày gắn mác teambuilding. Một năm có vài chuyến, tôi vắng mặt hầu hết. 

Vui vì được trở lại Đà Lạt. Hơn hai mươi năm. Hồi đó tôi chỉ là một bé gái. Giờ đây tôi đã bước qua tuổi ba mươi. Một khoảng thời gian thật là dài để gặp lại cái từng có trong tuổi thơ mình...

Đà Lạt bây giờ xô bồ hơn. Khách sạn, nhà nghỉ nối liền nhau. Hàng ăn mọc như nấm. Khách du lịch lẫn với dân địa phương, chẳng thể nào nhận ra, giữa người và người. 

Và Đạt Lạt, trong tôi, như phút chốc trở thành một thành phố xa lạ. Thành phố với mớ kiến trúc hạ tầng ngổn ngang, với những náo nhiệt trên hè phố, trong chợ đêm, trong những bán buôn thuần túy đã mất đi nét trong trẻo, nên thơ, an tĩnh của một vùng thung lũng tôi từng biết. Đà Lạt hôm nay cũng như Vũng Tàu, cũng tiệm cận với Nha Trang, cũng hệt như Ninh Thuận... Trong cách thức mà người ta nhào nặn lên cái gọi là du lịch, nơi nào rồi cũng trở nên giống nhau, nơi nào rồi cũng mất dần đi cái mà buổi ban sơ chỉ thuộc về riêng mình…

Tôi không tìm lại được hương vị của ly sữa đậu nành nóng ngày xưa. Nó mất đi đâu đó trong dòng thời gian, như người ta đánh rơi trí nhớ của mình…

D nói với tôi, đại ý nếu ở Đà Lạt lâu hơn, sống như người dân địa phương, chị sẽ lại thấy Đà Lạt của những ngày yên tĩnh…

D sinh năm 1992 hay 1993, ở giữa chúng tôi, một cô gái với phẩm chất vô tư, nhiệt tình hiếm có… Bạn sẽ hiểu D là kiểu đồng nghiệp đáng mến, một thành viên lý tưởng của bất kỳ tập thể nào. Nhưng D nói với tôi, em không nghĩ em sẽ tiếp tục công việc ở đây sau một năm.

Danh sách những cuộc chia tay theo cách đó, theo cách người ta rời bỏ công việc của mình, sẽ còn nối dài, nối dài thêm nữa… Và bạn nhún vai, tốt thôi, cho cả mình.

…

Tôi ngủ suốt trên xe. Người ta nói đó cũng là một kiểu say. Cơn buồn ngủ cứ chực ập tới không thể nào chống đỡ  và tôi phó mặc cho việc bị nó nuốt trọn trong hầu hết thời gian. Duy khi chỉ còn vài tiếng về đến Sài Gòn, bầu trời nhá nhem tối, và tiếng hát văng vẳng trên xe, lúc này đây, bỗng những tâm hồn nghệ sĩ thức giấc, kể cả với người trùm kín chăn để ngăn mùi xăng xe hành hạ dạ dày; họ hát trong sự nhiệt tình cao nhất như thể tất cả những mong cầu trong chuyến đi là đây, là được hát cho đến vô tận, trong những náo nức bình phẩm, những hò hét, những tràng cười, những tranh giành và tiếng vỗ tay hoan hỉ.  

Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, vào điểm duy nhất, đốm xanh kỳ lạ xa xa trên vách kính. Trong cái nhá nhem của buổi chiều muộn, lướt đi, lướt đi cùng thời gian, cho đến khi bóng tối dày đặc…

Đà Lạt chỉ còn là quá khứ.

Buồn hơn

Chúng tôi chuyển văn phòng lên tầng trên.

Một nơi đủ rộng cho tất cả nhưng lại chật hẹp hơn với mỗi cá nhân. 

Người ta bảo rằng chúng tôi đi đến đâu thì lộn xộn đến đấy. Có lẽ dơ bẩn cũng thuộc phạm trù của cái lộn xộn ấy.

Nói thế cũng không sai.

Khi sếp của tôi quay lại, cái ngày để nhận bàn giao công việc. Chị ấy nhận ra thứ mùi kinh khủng trong cái phòng khi đó còn ở dưới tầng trệt. Cái mùi hổ lốn, tập hợp của thức ăn thừa, thức ăn thiu, và rác rưởi, cả mùi mồ hôi đóng thành cặn dưới gầm bàn, trong mấy đôi vớ hay giày dép đi lại tại khu vực làm việc.

Chị ấy như thể phát hiện thứ mùi kinh tởm ấy và hỏi, liệu có thể sử dụng loại khử mùi nào cho cái phòng này, như loại khử mùi đậm hương xả của nhà vệ sinh, để các bạn đỡ ngột ngạt.

Vào khoảnh khắc đó, tôi bật cười.

Sau ba tháng, giữa những nhiễu loạn thông tin, nỗi lo sợ phập phồng, những hy vọng mong manh… Rồi chị ấy cũng trở về.

Và cái cảm giác mất mát trong tôi bỗng trở nên rõ ràng hơn.

Rằng chẳng có gì còn vẹn nguyên như cũ.

…

Người ta cũng chọn tôi cho vị trí Leader. Với thời gian thử thách kèm theo, dĩ nhiên, như thường thấy, khi giao cho bạn những công việc không thuộc vị trí của bạn, với miếng mỡ treo trước mắt. Làm thêm đi, và có thể miếng mỡ đó sẽ thuộc về bạn. 

Điều họ đếch quan tâm, rằng bạn có thèm vào cái miếng mỡ đó không?

Một cái gì đó đê tiện đằng sau việc này. 

Tôi không biết.

Với cấp trên, vì tôi có những hai cấp trên, kẻ xem tôi như quân cờ, người nhìn tôi như bù nhìn rơm. Tôi ở giữa họ. Cuộc chiến của họ. 

Với cấp dưới, toàn đàn bà con gái, những ồn ào thị phi diễn ra hàng ngày. Bạn biết rõ rằng bạn chẳng muốn dính vào.

...

Có lần, trong những ngày tăm tối của mấy năm trước, tôi nói với Còi Cọc “Bạn chỉ muốn có một công việc ổn định, mỗi tháng lãnh lương, cứ thế an phận suốt đời. Nhưng, biết đâu được… có thể lúc nào đó bạn lại muốn tự do…”

Lúc đó tôi rất buồn.

Bây giờ, những ngày này, tôi còn buồn hơn.

"Nỗi buồn ấy nào ai biết được
Đối với ta chỉ con đường phía trước..." (LQV)  
...