Thứ Hai, 9 tháng 6, 2014

Nếu gặp người ấy, cho tôi gửi lời chào - Ichikawa Takuji




(Satoshi có một cửa hàng thủy sinh. Ngay từ khi còn nhỏ cậu đã chỉ có hứng thú với thế giới dưới nước. Lớn lên, cậu làm đúng công việc mơ ước của mình, nghĩa là trở thành ông chủ của một cửa hàng chuyên bán cây thủy sinh, tuy cực kỳ nhỏ bé với lượng buôn bán luôn ở mức thấp nhưng Satoshi hoàn toàn thư thả, thoải mái với cuộc sống của mình. 30 tuổi, Satoshi hẹn hò với Misaki thông qua một chương trình môi giới hôn nhân. Câu chuyện giữa họ chẳng nhiều nhặn gì hơn là những dòng hồi ức của Satoshi về những người bạn thời niên thiếu. Trong cái năm của tuổi 13.

Năm ấy, Satoshi cùng lúc quen được Yuji và Karin. Yuji nhỏ bé, mang cặp kính cận quá khổ của bố và là cậu bé có tài hội họa, ước mơ trở thành họa sĩ. Cậu chỉ vẽ rác và như sau này cho thấy, cả cuộc đời Yuji chỉ vẽ rác. Karin có dáng vẻ con trai và ăn nói cũng như con trai nốt, thường vận trên người chiếc áo quân đội quá khổ nhưng cô bé cũng sớm phát lộ những đường nét cực kỳ xinh đẹp. Bọn họ gắn bó với nhau vào năm 13 tuổi ở một thị trấn có những cánh đồng mênh mông vô tận và mấy con sông nhỏ, trước khi lần lượt chuyển đi và mất liên lạc.

Satoshi luôn nhớ đến Yuji và Karin, đặc biệt là Karin, có thể nói cũng là mối tình đầu của cậu. Những kỷ niệm trong sáng, êm đềm được kể xen kẽ giữa dòng chảy tiếp diễn của đời sống thực tại. Đã 15 năm trôi qua kể từ khoảng thời gian không thể nào quên ấy. Và rồi Morikawa Suzune đến xin việc làm ở cửa hàng thủy sinh của Satoshi. Satoshi cảm thấy rằng mình biết cô gái này. Lúc bấy giờ Morikawa Suzune đang là một nữ diễn viên mới nổi cực kỳ sáng giá…

Thứ Năm, 29 tháng 5, 2014

Đọc lại một cuốn sách của Márquez


Khi đọc được thông tin nhà văn Márquez qua đời, giữa những ngày tháng tư, trong lòng tôi chợt thấp thoáng hình ảnh một cuốn sách mỏng trên kệ sách của mình. Đó không phải là tác phẩm lớn nhất của ông. Nhắc đến Márquez thì người ta sẽ nghĩ ngay đến Trăm năm cô đơn (cái tựa sách thôi đã nổi tiếng như cụm từ phổ biến đại diện cho sự cô đơn của loài người). Dạo nào đó, tôi ấp ủ kế hoạch đọc Trăm năm cô đơn, Tình yêu thời thổ tả và Sống để kể lại. Theo một kiểu cảm tính thì những tác phẩm ấy hấp dẫn tôi từ đầu. Nhưng rồi cũng theo một kiểu cảm tính, tôi không thử cố gắng đọc những tác phẩm ấy nữa. Tôi nghĩ đó là điều sớm muộn mình sẽ làm, nghĩa là không cần phải là bây giờ, lúc này. Thế là thời gian trôi qua. Và dù việc đọc không thường xuyên, tôi cũng đã dành rất nhiều thời gian cho những tác phẩm khác nhau. Nhưng trong đó không từng có ba tác phẩm kể trên. Và nay thì Márquez qua đời.

Cuốn sách duy nhất tôi có của ông: Hồi ức về những cô gái điềm buồn của tôi*. Đó là những năm tôi còn thi thoảng lang thang ở hiệu sách cũ trên đường Sư Vạn Hạnh (nhưng không chỉ là bán sách cũ, mà có những sách hoàn toàn mới nhưng được bán giảm giá đôi chút, bao gồm cuốn Hồi ức… ấy). Và từ xưa ấy thì tôi đã dễ bị thu hút bởi những đính kèm kiểu: tác giả đoạt giải Nobel văn học. Những năm tuổi 20 trở về trước, thật ra tôi thích văn học cổ điển hơn. Thế nên tôi hay tìm đến những tác phẩm của những tên tuổi lớn (những người theo tôi nghĩ dạo đó thì là có một quá trình sáng tác dài, có tác phẩm để đời và được công nhận bởi lịch sử và/hoặc những giải thưởng danh giá như Nobel). Thế nên không gì lạ trong giai đoạn 16 – 20 tuổi, tôi thường đọc sách của mấy ông già hay thường hơn là người đã khuất (sau này tôi đọc phong phú hơn một tẹo, bắt đầu ưa thích văn học đương đại). Bìa cuốn Hồi ức về những cô gái điềm buồn của tôi có in dòng chữ to tướng dưới tên tác giả: Nobel văn học 1982. Nếu không có cái ghi chú này thì tôi dễ nghĩ đây là loại sách cấm dù bản thân tựa đề ấy vẫn gợi lên một nỗi buồn khá quyến rũ. Tôi nghĩ đó là lần đầu tiên tôi biết đến cái tên Márquez. Và tuy lần đầu tiên ấy tôi đã không đọc tác phẩm lớn nhất của ông, tôi vẫn mặc định trong lòng về danh tiếng và sự vĩ đại trong văn học của nhà văn.

Khi đọc được tin Márquez chết, điều sau đó tôi làm là lấy từ trên kệ sách xuống cuốn Hồi ức về những cô gái điềm buồn của tôi và bắt đầu đọc lại. Rất ít khi tôi đọc lại toàn bộ một tác phẩm nào đó như lần đầu tiên đọc. Nhưng lần này thì tôi rất nghiêm chỉnh, đọc như lần đầu được đọc. Tuy chậm nhưng không bỏ ngang. Tôi cảm thấy tôi cần phải làm điều này dù chính tôi cũng không giải thích được tại sao. Dĩ nhiên là từ năm 2005 tới nay thì trí nhớ tôi không đủ để nhớ những gì viết trong cuốn sách. Những con chữ đối với tôi đều dường như mới mẻ. Chỉ nội dung chính của tác phẩm và đặc biệt là cảm nhận của mình đối với cuốn sách trong lần đọc ấy thì tôi không quên. Khi đối chiếu với suy nghĩ hiện giờ, thật ra cảm xúc dạo ấy còn rõ rệt hơn. 

Thứ Bảy, 17 tháng 5, 2014

Viết cho Năm Thế giới Hòa bình*


Tháng 3, chiếc máy bay MH 370 của hãng hàng không Malaysia khởi hành đi Bắc Kinh đột nhiên biến mất trên bầu trời. Hai tháng trôi qua. Lời giải đáp cho số phận của 239 con người vẫn chìm trong màn sương bí ẩn.

Tháng 4, phà Sewol (Hàn Quốc) chìm. Chuyến đi đến đảo Jeju với hơn 400 con người. Mỗi ngày người ta trục vớt nhiều hơn những thi thể chủ yếu còn trong độ tuổi thanh xuân. Những người thợ lặn nói rằng đây là công việc khủng khiếp nhất trong đời họ.

Song song cùng khoảng thời gian, bạo động xảy ra ở Ucraina. Và Nga tuyên bố Crimea thuộc về họ… Gần đây, tờ báo Tuổi trẻ đưa tin : Thủ tướng Thái Lan bị phế truất, sau và tiếp diễn những bất đồng chính trị kéo dài ở xứ sở Chùa Vàng… Ở Thổ Nhĩ Kỳ, hàng trăm con người vừa chết trong một vụ sập hầm mỏ…

Và những ngày này, Việt Nam rung lên bởi sự kiện Trung Quốc hạ đặt giàn khoan HD 981 trên vùng biển Hoàng Sa. Tin tức tràn ngập báo đài, các trang mạng. Lần đầu tiên làn sóng biểu tình chống Trung Quốc được (cho phép) biểu lộ công khai và rộng lớn đến thế… 

Mỗi ngày bạn đọc được những tin tức đầy bất an, không phải chỉ lòng vòng quanh nơi bạn ở hay trên những con đường bạn đi. Có những nỗi bất an lớn hơn, bao trùm ở phạm vi quốc gia và quốc tế. Tôi nhớ trong một bài thơ có tựa đề được đặt thật lãng mạn, Hoa cẩm chướng trong mưa, được Lưu Quang Vũ ghi chú viết cho Năm Thế giới Hòa bình, có đoạn :

Trái đất mình rộng quá

Ở đâu cũng có con người

Sao chưa tìm được cách nào

Sống với nhau cho ổn thoả?*


Mỗi lần đoạn thơ này nhói lên, như một câu hỏi rơi rụng vào không trung vô vọng, tôi lại cảm thấy thế giới này thật buồn. Như thể là từ xưa đến nay, thế giới vẫn vậy, chỉ ở trong tay những kẻ điên rồ nhất…

Dưới mặt trời ô nhục

Trái đất mình đẹp lắm phải không em?*

...

* Của Lưu hết.

Chủ Nhật, 11 tháng 5, 2014

Những ngày hè



Có lần ở trên sân thượng, vào một buổi chiều, tôi nhìn thấy một cánh diều đang bay. Xa xa, trên những ngọn cây. Có lẽ là từ hướng quận 8. Bên ấy có khu Đồng Diều khá nổi tiếng. Ngày trước, từ cửa sổ phòng mình, vào những ngày hè, tôi cũng có thể nhìn thấy khá nhiều bóng dáng những con diều bay trên vòm trời cao vợi. Nhưng sau này rất hiếm. Không rõ vì khu ấy không còn cho thả diều hay vì những tòa nhà mọc lên sau này đã che khuất tầm nhìn của tôi. Mười năm trước từ chung cư tôi ở, tôi thậm chí có thể nhìn thấy pháo hoa bắn lên từ phía bến Bạch Đằng vào mỗi đêm giao thừa. Nhưng chỉ vài năm sau, khoảng trời nơi từ đó có thể nhìn thấy những chùm pháo rực rỡ đã hoàn toàn bị che khuất bởi một tòa nhà xây cao hơn theo năm tháng. Hễ mỗi lần nhìn thấy cái tòa nhà vô duyên vô cớ án ngữ tầm nhìn ấy của mình thì tôi không khỏi nghĩ: mười năm và “đằng ấy” đã phát triển thế kia rồi, còn tớ thì vẫn vậy, chôn chân một chỗ và đã trở nên “lụp xụp” thấp “lè tè” thế này đây ... “Đằng ấy” - cái tòa nhà cao tầng ốp kính dưới ánh nắng thường phản chiếu lại một gam màu xanh tôi tối ấy, thuộc về một thế giới nào khác ở thành phố này…

Khi cánh diều lướt ngang qua tầm mắt, tôi nhớ đến những ngày hè khi tôi còn nhỏ. Những năm tháng ở thị xã buồn tênh chúng tôi chẳng có gì sẵn để chơi. Không có bất cứ kiểu trò chơi nào có thể được mua về từ cửa hàng, thậm chí cũng không có truyện tranh và gần như cũng không có phim ảnh hay âm nhạc. Dĩ nhiên thời ấy càng không có máy vi tính và những thiết bị điện tử cầm tay như bây giờ. Thứ chúng tôi có có lẽ chỉ là có nhau. Loang loáng trong trí nhớ tôi là khá nhiều gương mặt trẻ thơ nhưng dù cố gắng đến thế nào tôi cũng không thể nhớ rõ lại tất cả, thậm chí cũng không thể nhớ sắc nét điều gì. Mọi thứ giống như ảo ảnh, như thể tôi đang mường tượng về những thước phim trong một bộ phim cũ mà tôi xem ngót chừng mấy chục năm về trước. Nghi ngờ cái mình nhớ là cái đã thực sự xảy ra, chỉ vốn thế hay là cái so với bản gốc ban đầu đã hoàn toàn khác bởi từ lúc nào đã được mình vô tình khoác thêm nhiều lớp áo. Nếu có chiếc máy du hành thời gian, hoặc kỳ diệu hơn là ai cũng có một bạn Doreamon bên mình, hẳn mỗi người trong chúng ta chẳng thể nào đánh mất cái tôi của ngày hôm qua. Sẽ không có khoảng trắng trong ký ức. Chúng ta lúc nào cũng có thể tìm lại ngày xưa.

Giết con chim nhại - Harper Lee



Con không bao giờ thực sự hiểu một người chừng nào con chưa xem xét mọi việc từ quan điểm của người đó – tr. 47.

Có những loại người… họ quá bận lo về thế giới bên kia đến độ không hề biết cách sống trong thế giới này – tr. 71.

Con hãy ngẩng cao đầu và hạ nắm đấm xuống. Cho dù ai nói bất cứ điều gì với con, đừng để chúng khiến con nổi giận. Cố đấu tranh bằng cái đầu của con cho một sự thay đổi… đây là một việc tốt – tr.115.

…cho dù chúng ta đã bị đánh bại một trăm năm trước khi chúng ta bắt đầu thì đó cũng đâu phải là lý do khiến chúng ta không cố thắng – tr. 115.

Có một thứ không tuân theo nguyên tắc đa số, đó là lương tâm của con người – tr.156.

…bố muốn con thấy lòng can đảm thực sự là gì, thay vì có ý nghĩ rằng can đảm là người đàn ông với khẩu súng trong tay. Đó là khi con biết mình sẽ thất bại từ trước khi bắt đầu nhưng dù vậy con vẫn bắt đầu và con theo đuổi nó tới cùng dù có chuyện gì xảy ra. Con hiếm khi thắng, nhưng đôi khi con cũng thắng – tr. 166.

…sự thật là điều này : một số người Da đen nói dối, một số người Da đen đồi bại, một số đàn ông Da đen không được phép đến gần phụ nữ - đen hoặc trắng. Nhưng đây là một sự thật đúng với cả loài người chứ không với riêng một chủng tộc cụ thể nào – tr. 298.

Thứ Hai, 28 tháng 4, 2014

Chúc một ngày tốt lành


Những ngày tháng ba, tác phẩm mới của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh dường như tình cờ mở màn cho một cuộc chiến kỳ lạ của những nhà sách có lẽ đang gầm gừ cạnh tranh nhau. Cuộc chiến mang màu sắc kim tiền. Tôi phải thừa nhận là điều này gây chú ý cho tôi nhiều hơn cái lý do vốn dĩ chính đáng (và là lý do ban đầu) của nó: Tác phẩm mới nhất của Nguyễn Nhật Ánh. Tôi cũng tự hỏi liệu khi nhắc đến một ấn phẩm văn học nào đó mà điều đề cập đầu tiên lại là giá cả, thì có phải là một hình thức xúc phạm văn chương? Dù sao tôi cũng có thể tự an ủi mình rằng bản thân chỉ là một người đọc bình thường, thường hay dành tiền mua sách nhiều hơn bất cứ thứ gì. Không tiếc rẻ nhưng cũng không thuộc dạng không cân nhắc. Trước đây tôi thường không mua sách giảm giá vì những nhà sách hay mua là những nhà sách không có chính sách này. Mãi sau tôi biết được khá nhiều nhà sách trên mạng có chiết khấu rất tốt cho độc giả, trong khi nhà sách mình mua luôn bán đúng giá bìa, tôi bắt đầu lưỡng lự. Thử đặt mua sách ở một nhà sách giảm giá nọ. Và họ thậm chí giao sách ngay trong ngày. Đó là một ấn tượng tốt đẹp. Tôi tiếp tục mua ở đó thêm một lần nữa. Nhưng rồi nhà sách tôi thường mua bất ngờ khuấy động thị trường bằng cuộc chiến giảm giá khá gay gắt và ầm ĩ. Vì điều này chưa bao giờ là tác phong của họ, tôi đoán rằng có thể họ đã mất đi nhiều khách hàng. Tôi không nghĩ văn chương là thứ người ta nên bán theo kiểu đại hạ giá. Thế nên kể cả khi tôi chọn một nhà sách khác để mua, đó vẫn là một nhà sách có mức chiết khấu thông thường tối đa chỉ ở mức 20%. Và dĩ nhiên trong việc mua sách, đôi khi bạn phải mua ở những nhà sách khác nhau vì không phải nhà sách nào cũng có tất cả mọi quyển sách được xuất bản. Do vậy việc mua sách ở nhà sách này không có nghĩa bạn sẽ không tiếp tục mua những ấn phẩm khác ở nhà sách khác. Nhưng khi có những nhà sách theo đuổi chính sách bán dưới giá bìa và độc giả kỳ thực cũng là những người mua hàng thông thường mang tâm lý tự nhiên là chọn điều có lợi nhất cho mình thì việc chiết khấu dường như cũng phải trở thành mặt trận chung. Vấn đề là những đơn vị kinh doanh có nên gây ra cảm giác văn chương đang bị bán thốc bán tháo hay kỳ thực người mua sách lâu nay vẫn chịu thiệt bao gồm cả khi họ bán đúng hay với mức giảm giá tương đối? Dù sao một cuộc chiến giảm giá “kịch trần” đã xảy ra và khơi mào cho nó là tác phẩm có cái tên và đề tài dễ chịu này “Chúc một ngày tốt lành”*.

Sách được phát hành bởi NXB trẻ. Điều này cộng với một câu nói tình cờ của Còi Cọc trước đây giúp tôi nhận ra hầu hết sách tôi mua mấy năm nay được phát hành bởi công ty Nhã Nam (liên kết với NXB nào đó). Kỳ thực đây không phải là một điều đáng bận tâm. Chỉ có điều khi cầm trên tay sách của NXB Trẻ (sau này có thêm quyển Khởi sinh của cô độc của cùng NXB với chất lượng in như nhau) tôi nhận ra điều vụn vặt này: cùng một khổ, sách của NXB Trẻ sẽ dày hơn dù số trang ít hơn (ví dụ quyền sách gần 280 trang sẽ dày hơn hẳn quyển sách 323 trang). Giấy in của Nhã Nam trắng tinh trong khi giấy in của NXB Trẻ mang màu trắng ngà. Thực ra tôi không nghĩ ngày nay người ta còn sử dụng loại giấy ấy. Tôi không biết phải diễn tả thế nào nhưng chất liệu giấy in này đem đến cho tôi một cảm giác rất cổ điển. Giống như là mấy quyển sách từ thời xa xưa nào đó. Và tôi không thể nói là loại nào thì đẹp hơn. Vì dù đã quen với những trang giấy trắng tinh với độ mịn cao, loại giấy trắng ngà khi sờ vào có cảm giác nham nhám lại đem đến cho tôi cảm giác loại giấy này gần gụi với sách hơn. Một ưu điểm không thể bàn cãi của loại này là mặc dù sự dày dặn của nó khiến tổng thể quyển sách cũng dày hơn nhưng trọng lượng khi cầm lên lại hoàn toàn nhẹ tênh. Tuy thế cũng phải nói rằng sách do Nhã Nam phát hành có giá bìa (gốc) dễ chịu hơn sách của NXB Trẻ rất nhiều. Và nếu ai đó có khuynh hướng mua sách vì nhà phát hành thì mấy điểm linh tinh kể trên có thể là điều đáng để cân nhắc (bên cạnh mảng sách họ hướng đến, phong cách thiết kế bìa, biên dịch, biên tập vv…). 

Thứ Bảy, 5 tháng 4, 2014

Một vòng tròn

Khi ánh nắng gõ cửa sớm hơn vào mỗi buổi sáng và mỗi lúc một trở nên choáng ngợp, gay gắt thì cũng là lúc chúng tôi phải tiến hành thay rèm cửa. Bộ rèm cửa thường được dùng vào dịp đầu xuân dù chất liệu tương đối dày cũng không đủ sức che chắn ánh sáng nóng rẫy của mùa hè. Bộ mùa xuân ấy khá đẹp, màu trắng kem kết hợp với những đường viền màu nâu phấn kiểu hoa văn, còn có mấy cái tua rua màu vàng rủ xuống ở phần rèm tách rời phía trên, có thể nói là diêm dúa nhất so với hai bộ còn lại. Bộ mùa hè (tạm gọi như vậy vì khi mua, các bộ rèm cửa ấy không hề được lựa chọn theo tiêu chí các thời điểm trong năm) dày nhất. Bởi vì dày nhất, màn cửa mùa hè hiếm khi rung rinh trong gió. Cái cảm giác nặng nề của nó thấy được rõ nhất khi thời tiết bắt đầu dễ chịu hơn và theo tiếng gọi của sự sạch sẽ, chúng tôi lại tiến hành thay rèm cửa và lần này thay thế vào chỗ trống trên khung cửa là bộ rèm mỏng nhất. Bộ rèm mỏng nhất so về kiểu dáng hay chất liệu đều không bằng hai bộ còn lại. Nhưng nó có một dáng vẻ nhẹ nhàng tha thướt khó tả. Nó làm cho căn phòng cũng trở nên nhẹ nhõm hơn như kiểu con tằm vừa thoát được lớp kén và diện lên mình đôi cánh mỏng nhẹ tênh của con bướm xinh đẹp. Vào khoảnh khắc ấy thì tôi luôn cảm thấy nó là bộ rèm cửa đẹp nhất, cái bộ rèm cửa bình thường nhất ấy. 

Việc thay rèm cửa cũng giống như việc thay những tấm ga trải giường. Nhưng dĩ nhiên ga trải giường phải được thay thường xuyên hơn. Đó là những loại việc lặp lại mỗi năm, mỗi tháng, mỗi ngày. Đôi lúc khi ngồi cắt móng tay, móng chân, tôi lại tự hỏi tại sao cứ phải làm đi làm lại mấy loại việc dường như ngàn lần cỏn con này. Có lúc tôi sẽ để lâu hơn một chút. Nhưng rồi cũng chẳng có cách nào khác, đến hẹn lại lên. Và tôi lại ngồi cắt móng tay, móng chân. 

From The Day with Love

Từ ngày 7.7 đến nay, tôi bán được 24 cuốn sách. Một con số cụ thể nhưng vô cùng trừu tượng. Tất cả những người mua đều là người que...