Khoảng những năm 2000 – 2004, khi còn ở tại một căn hộ
lầu 3 trên đường Trần Hưng Đạo, có một sự việc tuy chỉ là nghe loáng thoáng từ
những câu chuyện vãn giữa mẹ tôi và bác chủ nhà, song đến nay tôi vẫn còn nhớ.
Đâu đó trong một căn hộ ở những lầu dưới, có một người
phụ nữ lập gia đình khi tuổi đã gần 40. Người chồng nhỏ hơn vợ vài tuổi. Người
ta không thể nói về một trường hợp như vậy mà không ít nhiều thêm vào những suy
nghĩ kinh điển trong xã hội: một người đàn ông cao lớn, khá đẹp trai như thế, lấy
một người phụ nữ già và xấu thì cái việc cô ta có nhà (trong khi anh ta không
có) hẳn là lý do chính của cuộc hôn nhân. Dù vậy bác chủ nhà không phải tuýp người
khắc nghiệt. Bàn tán chuyện thiên hạ nhưng bác không quên bảo, tiếp xúc với người
chồng, bác thấy anh ta là người hiền lành và chịu khó làm ăn. Tôi không nhớ
mình từng chú ý đến những chi tiết có tính khởi đầu này về họ. Đối với tôi, họ
chỉ là nhân vật trong một câu chuyện kể. Sự quan tâm (nếu có) còn ít hơn sự
quan tâm đối với nhât vật hư cấu trong sách truyện.
Tôi không nhớ là sau đó bao lâu, tôi lại nghe được từ
bác chủ nhà, chuyện người vợ mang thai. Cái chính là cô ấy mắc phải căn bệnh
nào đó. Tôi nghĩ bác chủ nhà cũng không biết đó là căn bệnh gì. Chỉ biết người
ta dự báo trước được cái chết của cô ấy. Và dường như việc mang thai và sinh nở
làm cho căn bệnh ấy nặng thêm. Bác chủ nhà bảo có lúc cô ấy rất đau đớn nhưng vẫn
quyết tâm sinh đứa bé. Bác chủ nhà bảo có lúc anh chồng nói với cô ấy, cô ấy
đau chỗ nào thì anh ta sẽ hôn lên chỗ đó (có
cái gì trong biểu hiện của bác chủ nhà và mẹ tôi khi ấy, dù sự thương cảm dành
cho hoàn cảnh của cô ấy là chắc chắc, ở họ vẫn có cái gai người khi nhắc đến lời
nói của anh chồng – kiểu như âm thanh “khiếp, khiếp” chúng ta phát ra mỗi khi
có cái gì làm chúng ta rùng mình, nhưng bản thân từ “khiếp, khiếp” này mang nhiều
sắc thái và không phải lúc nào chúng ta cũng đoán đúng tâm trạng của người khác khi họ thốt ra cái từ
ấy – bởi cùng lúc tôi lại thấy dường như họ đang tán dương người chồng).
Tôi thoảng nghĩ về sự lãng mạn trong cách biểu hiện tình yêu của họ, song, ở những
năm tuổi 15, 16, tôi đã biết hoài nghi – tôi không biết bằng cách nào, nhưng
theo cách bác chủ nhà từng nói về họ, tôi thấy thật khó nghĩ người chồng có thể
nói ra câu ấy, trong hoàn cảnh ấy (giờ
đây khi nhớ về, tôi thấy mình thật phiến diện và tôi cũng thấy thật kỳ lạ, làm
cách nào bác chủ nhà có thể biết được câu nói hết sức riêng tư như vậy giữa vợ
chồng họ với nhau). Nhưng trong một câu chuyện thế này, điều bạn chú ý đến
nhiều hơn là người mẹ và đứa trẻ - vì vậy mọi cảm nhận khác suy cho cùng đều mơ
hồ và không quan trọng. Tôi nghĩ đó có thể là lần đầu tiên tôi biết đến một người
mẹ chọn cái chết để con mình được sống.
